NΟΜΟΣ 5053/2023: Τροποποιήσεις στο Εργατικό Δίκαιο.

Δημοσιεύθηκε πρόσφατα (ΦΕΚ Α/158/26-9-2023) ο Ν. 5053/2023 ο οποίος επέφερε ουσιώδεις ρυθμίσεις / τροποποιήσεις στο εργατικό δίκαιο και δη κυρίως στις διατάξεις του Κώδικα Ατομικού Εργατικού δικαίου (Π.Δ. 80/2022), οι κυριότερες των οποίων έχουν ως εξής:
• ΑΝΑΓΓΕΛΙΑ ΛΥΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ (άρθρο 320 Π.Δ. 80/2022): Προβλέπεται αναγγελία με ηλεκτρονική υποβολή στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ τόσο της καταγγελίας της εργασιακής σύμβασης εκ μέρους του εργοδότη όσο και της οικειοθελούς αποχώρησης του εργαζομένου, εντός προθεσμίας τεσσάρων (4) ημερών από τη λύση της σύμβασης. Ειδικά ως προς την αναγγελία της μη συναινετικής οικειοθελούς αποχώρησης, μεταβάλλεται το καθεστώς του Ν. 4488/2017 (άρθρο 38), καθώς, πλέον, θα πρέπει ο εργαζόμενος να απουσιάσει αδικαιολόγητα πέντε (5) εργάσιμες ημέρες από την εργασία του, εν συνεχεία ο εργοδότης να του κοινοποιήσει όχληση (αποδεικνυόμενη με κάθε πρόσφορο γραπτό τρόπο, δηλ. ενδεχομένως και μέσω ηλεκτρονικού μηνύματος, μηνύματος ηλεκτρονικού ταχυδρομείου κλπ) την οποία οφείλει ο εργοδότης να αναρτήσει στο ΕΡΓΑΝΗ, να παρέλθουν επιπλέον πέντε (5) εργάσιμες ημέρες και την επομένη εργάσιμη της λήξης του τελευταίου ως άνω πενθημέρου να αναγγείλει στο ΕΡΓΑΝΗ την οικειοθελή αποχώρηση χωρίς συνυπογραφή εκ μέρους του εργαζομένου. Σημειώνεται ότι η διάταξη δημιουργεί κάποια σύγχυση ως προς τη σειρά παρόδου των άνω πενθημέρων και χρήζει διευκρίνισης.
• ΠΡΟΫΠΗΡΕΣΙΑ ΣΤΟΝ ΙΔΙΩΤΙΚΟ ΤΟΜΕΑ (άρθρο 33 Ν. 5053/2022): Από 1-1-2024 αίρεται η αναστολή της ισχύος διατάξεων που προβλέπουν αυξήσεις μισθών λόγω υπολογισμού προϋπηρεσίας, που είχε επιβληθεί με τη διάταξη του άρθρου 4 της Π.Υ.Σ 6/2012. Επί της ουσίας, στον υπολογισμό της υπηρεσίας του εργαζομένου δεν υπολογίζεται το διάστημα από 14-2-2012 έως 31-12-2023, αλλά η προσμέτρηση της προϋπηρεσίας από την 14-2-2012 εξακολουθεί από την 1-1-2024 και εφεξής, το ενδιάμεσο δηλ. διάστημα δεν προσμετράται. Ειδικά για τους αμειβόμενους με τον κατώτατο νόμιμο μισθό, προβλέπεται ότι η προϋπηρεσία συνυπολογίζεται ανεξαρτήτως του προσώπου του εργοδότη που έχει παρασχεθεί και ανέρχεται για τους υπαλλήλους σε ποσοστό 10% ανά τριετία και μέχρι τρεις (3) τριετίες και στους εργατοτεχνίτες σε ποσοστό 5% ανά τριετία και μέχρι έξι (6) τριετίες. Η διάταξη δεν αναφέρει επί ποίου ποσού αποδοχών υπολογίζονται τα άνω ποσοστά, αλλά συνάγεται ότι υπολογίζονται επί του κατώτατου νομοθετημένου μισθού ή ημερομισθίου. Σημειώνεται: α) εάν ο μισθωτός λαμβάνει υπέρτερες αποδοχές των νομίμων τότε ο εργοδότης του μπορεί να συμψηφίσει την προσαύξηση της προϋπηρεσίας με τις ανώτερες των νομίμων καταβαλλόμενες αποδοχές, β) η χορηγούμενη προσαύξηση προκύπτει υπό αίρεση, καθώς προβλέπεται ότι εφόσον μετά την 1-1-2027 το ποσοστό ανεργίας υπερβεί το 10% αναστέλλεται και μάλιστα αυτοδικαίως η καταβολή προσαύξησης λόγω προϋπηρεσίας στον εργαζόμενο.
• ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2019/1152 (άρθρα 69 έως 74Γ Π.Δ. 80/2022): Με τις διατάξεις των άρθρων 69 έως 74Γ, αλλά και των άρθρων 182Α, 189 και 339 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου (Π.Δ. 80/2022) όπως εισάγονται με το Ν. 5053/2023, ενσωματώνεται η άνω Κοινοτική Οδηγία για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Προβλέπεται (άρθρο 70) υποχρέωση του εργοδότη να γνωστοποιεί στον εργαζόμενο τους ουσιώδεις όρους της εργασιακής σύμβασης, όπως τα στοιχεία των συμβαλλομένων, τόπο παροχής εργασίας, χρόνο έναρξης της σύμβασης, ειδικότητα ή θέση του εργαζομένου, είδος σχέσης εργασίας (π.χ. ορισμένου χρόνου), διάρκεια της τυχόν δοκιμαστικής περιόδου, τις πάσης φύσεως αποδοχές που θα λαμβάνει ο εργαζόμενος, διάρκεια του ημερήσιου και εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας όπως και ενημέρωση σε περίπτωση μη προβλέψιμου ωραρίου απασχόλησης. Τα στοιχεία αυτά πρέπει να γνωστοποιούνται στον εργαζόμενο εντός μιας (1) εβδομάδας από την έναρξη της εργασίας (έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή) όπως και στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ εντός της ίδιας προθεσμίας (άρθρο 21 Ν. 5053/2023). Ειδικότερα θέματα, όπως τα στοιχεία εμμέσου εργοδότη επί δανεισμού εργασίας μέσω Εταιρείας Προσωρινής Απασχόλησης (Ε.Π.Α.), την κατάρτιση που τυχόν παρέχεται στον εργαζόμενο, την διάρκεια της ετήσιας άδειας με αποδοχές και τον τρόπο και χρόνο χορήγησής της, τον τρόπο καταγγελίας της εργασιακής σύμβασης, τη συλλογική σύμβαση εργασίας που καθορίζει τις ελάχιστες αποδοχές του μισθωτού και τους φορείς κοινωνικής ασφάλισης που αυτός ασφαλίζεται, πρέπει να γνωστοποιούνται στον εργαζόμενο εντός ενός (1) μήνα από την έναρξη της εργασίας (έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή) όπως και στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ εντός της ίδιας προθεσμίας (άρθρο 21 Ν. 5053/2023). Άλλες διατάξεις (άρθρα 72 και 73) ρυθμίζουν τα της πληροφόρησης του εργαζομένου επί εργασίας του στην αλλοδαπή. Τα άρθρα 74 και 74Α προβλέπουν την παρέμβαση της Επιθεώρησης Εργασίας, είτε επί καταγγελίας του εργαζομένου είτε επί αιτήματος αυτού για την «παρέμβαση» του Επιθεωρητή Εργασίας, όταν δεν τηρούνται οι άνω διατάξεις περί πληροφόρησης του εργαζομένου από τον εργοδότη οπότε και επιβάλλονται οι προβλεπόμενες κυρώσεις του άρθρου 24 του Ν. 3996/2011. Ρητά προβλέπεται (άρθρο 74Β) απαγόρευση οποιασδήποτε διάκρισης του εργαζομένου λόγω καταγγελίας του επί μη συμμόρφωσης του εργοδότη με τις άνω διατάξεις περί ενημέρωσής του, όπως επίσης ρητά ορίζεται (άρθρο 339 παρ. 1α Π.Δ. 80/2022 όπως προστέθηκε με το άρθρο 17 του Ν. 5053/2022) η ακυρότητα της απολύσεως του εργαζομένου που έγινε από τον εργοδότη ως αντίδραση στην άσκηση νομίμου δικαιώματος εκ μέρους του εργαζομένου περί πληροφόρησης αυτού.
• ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ: Προβλέπεται (άρθρο 182Α Π.Δ. 80/2022) όταν το πρόγραμμα εργασίας του εργαζομένου είναι μη προβλέψιμο, υποχρέωση αυτού προς απασχόληση εφόσον: α) υπάρχει ένα πλαίσιο προκαθορισμένων ωρών και ημερών αναφοράς του εργαζομένου, εντός του οποίου θα παρέχεται η εργασία, β) έχει ειδοποιηθεί από τον εργοδότη για την ανάληψη εργασίας τουλάχιστον προ εικοσιτεσσάρων (24) ωρών εγγράφως, με μήνυμα στο κινητό τηλέφωνο (sms) ή ηλεκτρονικού ταχυδρομείου (email) ή άλλο πρόσφορο τρόπο εκτός αν επιβάλλεται μικρότερο διάστημα, για το οποίο όμως πρέπει να έχει ενημερωθεί ο εργαζόμενος κατά τη διαδικασία ενημέρωσης των βασικών όρων της σύμβασής του (άρθρα 69 έως 74 Π.Δ. 80/2022). Σε αντίθετη περίπτωση ο εργαζόμενος μπορεί να αρνηθεί την εργασία, ενώ, εάν ο εργοδότης τελικά την ακυρώσει, ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα αποζημίωσης. Προβλέπεται τέλος ότι τουλάχιστον το ¼ των ωρών εργασίας πρέπει να συμφωνείται ως ελάχιστος χρόνος απασχόλησης μηνιαία, ώστε ο μισθωτός να έχει μια ελάχιστη σταθερή βάση αμοιβής. Με άλλες διατάξεις (άρθρο 189 Π.Δ. 80/2022), προβλέπεται δυνατότητα παράλληλης απασχόλησης του εργαζομένου σε άλλον εργοδότη μετά τη λήξη του ημερησίου ωραρίου του, την οποία ο βασικός εργοδότης δεν μπορεί να αποκλείσει με σχετικές ρήτρες στη σύμβαση εργασίας (πλην ευλόγων εξαιρέσεων που αναφέρει η διάταξη), υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας ως προς τα ημερήσια και εβδομαδιαία χρονικά όρια απασχόλησης και τις ημέρες υποχρεωτικής ανάπαυσης. Με τις διατάξεις των άρθρων 182Β και 182Γ του Π.Δ. 80/2022, προβλέπεται για τις επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας με σύστημα εναλλασσόμενων βαρδιών αλλά και για αυτές μη συνεχούς λειτουργίας στις οποίες υφίσταται δυνατότητα λειτουργίας τους κατά τις ημέρες από Δευτέρα έως και Σάββατο επί 24ωρο, η δυνατότητα επιτρεπόμενης απασχόλησης του προσωπικού τους κατά την ημέρα του Σαββάτου, εφόσον πριν την ανάληψη υπηρεσίας το Σάββατο αναγγέλλεται η εργασία αυτή στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ. Η απασχόληση την ημέρα του Σαββάτου είναι οκτάωρης διάρκειας κατ’ ανώτατο όριο και ο εργαζόμενος αμείβεται για την εργασία του αυτή με προσαυξημένο ωρομίσθιο κατά 40%. Ειδικά για τις επιχειρήσεις μη συνεχούς λειτουργίας προβλέπεται εφαρμογή της διάταξης σε εξαιρετικές περιπτώσεις απρόβλεπτου και αυξημένου φόρτου εργασίας κατόπιν σχετικής γνωστοποίησης στην Επιθεώρηση Εργασίας.